Carpon Mangle, September 2013

Nu Teu Kungsi Kedal

Ku: Nina Rahayu Nadéa

                Langit maju ka soré. Bumi mimiti kalimpud peuting. Cangra baganti poék. Kabéh nu hirup kumbuh mimiti ngarampih ka tempatna séwang-séwangan. Tapi teu kitu keur kuring. Ti tatadi cicing nyorangan di paléstér, nenget-nenget kaayaan di sakuriling imah. Sakapeung panon manco ka jalan. Jalan gedé. Sugan jeung sugan nu diarep-arep datang.

                “Yat, enggal geura ka bumi tos sonten. Pamali,” Ibu nyalukan ti jero imah.

                “Muhun ké Bu, sakedap deui,” kuring ngawalon. Pikiran anteng nyawang lamunan. Nyipta-nyipta nu leungit. Hendra nu geus méh ampir tilu bulan taya nganjang ka imah. Hendra nu ngalandi kuring ‘si anak mami’, pedah ka mamana teu weléh dibaturan ku ibu. Hendra babaturan SMA, nu mimiti mapaésan haté. Tepung basa reuni SMA, kuring datang jeung Ibu. Tah ti harita, Hendra mindeng ka imah. Lain ngan saukur nganjang ka kuring, tapi  ogé tepung jeung ibu.

                Maklum Hendra di Bandung ngan nyorangan. Cuklek leuweung cuklek lamping jauh ka sintung kalapa. Hendra kacida atohna waktu basa dina reunian ngobrol jeung Ibu. Ibu miharep sangkan mindeng nganjang ka imah. Teu anléh lamun ka ibu téh siga ka indung sorangan.  Kungsi haté kuring kaeutreupan tugenah, keuheul ka Ibu leuwih merhatikeun Hendra. Kuring anu puguh-puguh anak sorangan  dianak térékeun.

                “His, teu kenging kitu. Yati mah tos puguh putra ibu. Ti gubrag ka alam dunya nepi ka danget ayeuna kanyaah ibu tetep ngocor. Kanyaah indung sajati moal ilang.”

                “Geuning Ibu beut beuki dieu téh asa merhatoskeun waé Hendra?”

                “Hendra téh hirupna nyorangan. Ibu mah sok ras inget wé ka hidep. lamun hidep nyorangan euweuh nu mikanyaah di lembur batur. leuh teuing kumaha haté ibu,” ibu cumarita panjang lebar.

                Ayeuna kuring jeung ibu asa kaleungitan. Teuing ka mana atuh jilim Hendra. Ditelepon teu diangkat, di sms teu ngabales. Ditéangan ka tempat kostna suwung. Ngan anéhna, pakéana mah aya kénéh. Weuteuh. Ditéangan ka kampusna sarua deui ngiles. Anggursing waktu  anjog ka kampus. Babaturanna miheulaan nanya. Jol itu jol ieu nanya nu sarua. Ka mana Hendra?

                Dahareun di imah anu biasana korédas waé. Ayeuna mah nyésa jeung nyésa. Da euweuh nu pirajeunan mérésan dahareun. Enya pan Hendra mah ku kuring téh sok disebut si tukang nyapu. Tukang nyapu kadaharan nu aya di imah nepi ka beresih. Tara ieuh éra dahar jeung mungkus kadaharan pikeun ka tempat kost.  Ari ayeuna? Nambru. Pangeusi imah ngan duaan. Dahareun loba waé. Komo ayeuna leungit Hendra. Balukarna jadi teu paruguh dahar.

                Bosen kuring ogé ngajawab pananya ibu. Nu saban poé, saban waktu nanyakeun nu sarua. Ka mana ari Hendra? Ibu jeung kuring sarua leungiteun. Jeung nu anéh téh, naha ieu haté asa simpé. Asa tiiseun. Comrék. Padahal basa Hendra keur remen ka imah. Haté mindeng nyungkelit, sebel ka Hendra, pédah datang waé ka imah. Ngarebut kanyaah ibu.  Ku ayana Héndra, hubungan kuring jeung ibu siga aya nu misah. Aya hahalang keur kuring nu biasana ogo. Sumolondo na lahunan Ibu. Gégéléhéan dina kahéman ibu.  Enya ogé geus jadi mahasiswi. Angger wé, pangrasa leutik kénéh. Kalan-kalan dahar gé dihuapan.

                “Antep wé, Bu. Sina nyalira tuangna. Piraku tos mahasiswi masih kénéh dihuapan,” omong Hendra dina hiji waktu.

                “Ih sirik. Pédah tebih sareng ibu nyalira,” cekéng bari jebi.

                Dikitukeun manéhna cicing. Sakapeung sok asa dosa ka Hendra. Asa aing nu boga imah, tara ieuh ngagugu kana omongan Hendra, lebah kuring keur ogo ka ibu, dihulag ku Hendra.

                Ari ibu? Sabada nyaho kasang tukang kahirupan Hendra nu nyorangan. Kacida karunyaeun. Komo barang nyaho keur mayar kost, sasat beunang babayar sorangan. Buburuh jadi guru privat ka barudak leutik. Tara miharep kiriman duit ti kolotna. Anu cenah kaasup jelema ripuh. Kanyaah ibu nambahan. Ningali Hendra anu mandiri. Macakal dina nyanghareupan bangbaluh.

Alhamdulillah kulawarga kuring hirup leuwih ti cukup lebah ekonomi. Atuh mindengna Hendra ngalanto ka imah. Asa aya batur pakukumaha. Ibu geus nganggap Hendra budak sorangan. Mungguhing di imah euweuh lalaki. Atoh wé nu aya. Aya titaheun. Keur ngoméan gas, listrik atawa kenténg nu bocor.

                Ayeuna karasa pisan ku kuring euweuh Hendra, imah  tiiseun. Pangpangna asa kaleungitan haté jeung heureuyna Hendra. Malaur Hendra mah si tukang bodor. Saban poé di imah teu weléh haneuten. Teu weléh ager-ageran ku omongan nu pikaseurieun.

                Tisaprak Hendra tara aya ka imah. Ngalanto. Haté kuring beuki teu puguh. Dahar teu mirasa saré teu tibra. Gusti naon anu karandapan ku diri abdi. Naha ieu haté beut cumantél waé ka Hendra. Beungeutna saban poé, saban waktu némbongan waé. Ringkangna, sésélékét ngeusian lulurung haté. Boa kuring geus kaeutreupan tresna?

                Ah, ayeuna mah rék robah adat. Rék nyaah ka Hendra. Nyaah ku haté nu beresih. Pan Hendra gé meni nyaah pisan ka kuring jeung Ibu. Hendra rék didagoan, gerentes kuring.

***

                Geus 2 taun Hendra tara nganjang ka imah. Haté geus mimiti biasa kaleungitan. Sanajan dina haté kuring angger neundeun rasa. Neundeun kasono anu moho ka Hendra. Éta rasa nu ngagalura disimpen dihadé-hadé. Engké, dina waktu tepung, sagala rasa nu ngagalura bakal ditamplokeun ngan keur Hendra sorangan. Kuring seja ngamumulé ieu rasa nu tumuwuh. Miara ieu tresna, hamo laas nepi ka iraha waé.

                Harita layung mimiti mapaésan langit. Warnana umyang pikabitaeun. Kuring jeung ibu keur ngalangeu hareupeun imah waktu hiji béca eureun hareupeun pisan buruan. Jrut hiji awéwé nu keur bureuyeung turun, dituturkeun ku hiji lalaki. Écés moal salah tempo.

                “Hendra....” kuring ngagorowok bakat ku atoh, laju lumpat nyampeurkeun manéhna.

                “Yati,” manéhna ngarangkul kuring.

                “Ieu téh Yati, adi akang nu sok diobrolkeun téa,”walon Hendra ka awéwé di gigireunna.

                “Nepangkeun Anis.”

                “Yati,” dua réma pataréma.

                “Leuh geuning Hendra. Ka mana waé, Jang?”

                “Ibu...kumaha damang?”

                “Pangésto. Euh geuning sareng....”

                “Oh, muhun Bu, nepangkeun ieu bojo abdi.”

                Jeleger kana haté aya anu neunggeul, alah batan gelap tengah poe éréng-éréngan. Leungeun nyekel tihang kembang nu aya di gigireun. Aya nu ngoléang jeroeun haté... ngalalar teuing ka mana. Duh, Hendra naha anjeun datang, beut saukur ngabaruang tineung. Malidkeun kakangen nu geus ngamuara dina mumunggang rasa. Haté sumegruk.

                “Yati, hayu. Lain ngahuleng kitu,” sora ibu ngagebah rupaning galura nu teuleum na leuwi haté.

***

                “Yat, nepi ka iraha rék nyorangan waé. Enggal geura nikah. Karunya ka ibu.”

                Kuring neuteup panonna. Paadu teuteup. Aya nu nyérédét ningali seseukeut panonna nu liuh linduh. “Ari nikah téh pan kedah sareng nu dipicinta, Hen.” Luk kuring tungkul teu wasa paadu teuteup. Teu wasa tepung na teuteupan nu neundeun tineung.

                “Cinta mah ké gé nuturkeun, Yat. ”

                “Ah, tapi Yati mah sigana moal tiasa micinta nu lain. Angger we maskét ka manéhna,” aya geter nu ka luar tina sora kuring.

                “Naha saha atuh lalaki nu bagja tiasa dipicinta jeung dipitineung ku Yati, adi Hendra?”

                “Rusiah,” ceuk kuring halon.

                “Sing percaya ka Hendra cinta mah baris nuturkeun. Buktosna wéh Hedra.”

                “Hendra teu cinta kitu ka Anis?”

                “Kapungkur. Kunaon Hendra ngaleungit di ieu kota. Harita ti  lembur aya telepon sangkan gancang ka lembur. Pas di ditu pun bapa teh geuning wales. Malah dugi ka hanteuna. Tapi saacan anjeunna ngantunkeun alam dunya. Anjeuna omat-omatan sangkan kersa nikah jeung Anis. Tadina mah Hendra mungpang. Da Anis teh masih katalian ku dulur. Jeung teu aya rasa bogoh. Manéhna geus dianggap adi. Tapi emut kana amanat bapa. Sieun doraka mun teu dilaksanakeun. Tapi alhamdulillah teu burung haté Hendra kaeuntreupan tresna. Komo deui sakeudeung deui jabang bayi bakal lahir. Kanyaah, kageugeut ka Anis  beuki tamplok.”

                Ehm Hendra, lamun anjeun nyaho. Lalaki nu salila ieu dipicinta. Salila ieu marengan haté taya lian iwal ti anjeun. Nya anjeun nu geus ngadéwasakeun diri kuring nu salila ieu dianggap budak kénéh. Rasa nu mimiti neut neutan ka kuring pikeun hirup mandiri. Tapi ayeuna rasa nu mimiti karembangan téh kudu maluguran méméh mangkak. Tapi saéstuana kuring kudu sukuran ka Pangéran, aya hiji lalakon nu kungsi marengan kuring. Lalakon  ngeunaan tumuwuhna hiji rasa nu ngagalura dina jeroeun dada. Kacinta jeung katresna kuring ka anjeun rék diteundeun di hadé-hadé. Katresna kuring nu teu kungsi kedal ka anjeun, rék dipupusti, dipiguraan na jero haté. Mugia éta pigura bisa dieusi kunu lain. Mugia....****

               

Carpon dimuat di Tribun Jabar 3-5 September 2013

Surat keur Melkyas

Ku: Nina Rahayu Nadéa

                Tiap baris ngaran diimeutan, taya nu kaliwat. Mimiti tina hurup A. Aya Ani, Adi, Agustina. Kabéh dititenan kalawan gemet. Tiap taun ajaran baru, tiap asup ka kelas sok nyidikeun kana ngaran jeung beungeut murid kalawan daria. Ku neuteup maranéhna susuganan  bisa neuleuman karaktér jeung tabéat manéhna sanajan teu bisa saratus persén. Ku ningali paroman maranéhna kuring sok nyieun kasimpulan naha ieu téh budak bageur atawa badeur.

                “Maman.”

                “Hadir.”

                “Maya.”

                “Hadir.”

                “Melkyas.”

                Euweuh nu ngacung.

                “Melkyas,” kuring nanya tarik.

                “Saya, Bu,” ti béh juru aya nu ngacung semu asa-asa. Beungeutna tungkul.

                Melkyas. Hiji ngaran anu can kungsi kadéngé ti saméméhna mula. Melkyas ngaran anu kacida asingna. Komo lebah maca papanjangna. Melkyas Timinius. Teuing urang mana. Da ningali beungeut, buuk,  jeung kulitna, jauh pisan urang sunda. Sigana orang sebrang. Ah, jadi hayang nanya nu leuwih manjang ka manéhna. Komo barang apal yén manehna cicing nyorangan taya batur. Salaku guru, kuring kudu bisa ngahijikeun manéhna jeung saha waé. Teu ningali suku mana. Di ieu sakola kabéh ngabogaan hak nu sarua. Hak diajar, hak diuk jeung sagala rupana. Walatra taya bédana.

                Sanggeus ngabsén jeung nerangkeun, kuring ngahaja ngurilingan bangku. Aya  misi. Hayang wanoh jeung nu ngaran Melkyas. Katingali budak teh lungguh pisan. Lungguh teuing.

                “Dinda, pindah duduknya sini,” ceuk kuring ka Dinda anu diukna tiluan jeung babaturana.

                “Ngak Bu, ah di sini saja,” cenah mugen.

                “Hayo di sini. Daripada  dempetan bertiga.”

                Ku pangolo kuring, Dinda antukna diuk jeung Melkyas. Reugreug saheulaanan Melkyas aya baturna, ulah keueung teuing nyorangan.

                “Ayo Melkyas, jangan diam saja. Kalau tidak mengerti tanya yah,” kuring imut. Pameunteu amprok jeung teuteupna. Seseukeut panonna atra. Manco ka kuring. Linduh liuh. Tapi katangen beut semu alum. Dina panon anu curelek, bodas, siga nu nyidem tunggara. Béda jeung nu lain, nu teu weléh hegar. Sanajan keur aya guru di kelas angger wé geuning  heureuy. Teu madulikeun guru nu aya. Tapi ning Melkyas mah beut béda. Béda ti nu lain. Ti mimiti asup nepi ka jam pelajaran lekasan. Manéhna angger tonggoy. Tonggoy sorangan. Teu saeutik oge manéhna ribut, sumawona culang cileung ka batur. Angger nyorangan. Angger nyidem kapanasaran.

                Sakapeung mah karunya ka Melkyas. Abong barudak teu bisa dipapatahan. Keur meujeuhna resep heureuy. Nyebut ngaran sok sangeunahna. Padahal geus puguh boga  ngaran. Amin dilandihna si Dénon pedah panon na bolotot-gedé panon. Wati dilandih congcorang pédah awakna begang. Teu anéh lamun sok aya waé nu ceurik pedah dilandih anu teu puguh. Kitu deui Melkyas, pada moyok.

                Lamun kabeneran aya soal dipariksa babarengan sok ngahajakeun barisan anu kénca dipariksa ka lebah katuhu, kitu deui sabalikna. Ngahaja salian ti soal bari dibahas, ogé méh pagawéan kuring teu loba teuing. Bisa kabantuan ku tanaga barudak. Ngan palebah ngabagikeun buku Melkyas, sok pating birigidig. Sakapeung kuring sok ngambek di kelas pédah pipilih babaturan. Sok ngahajakeun tiap anu nampa buku Melkyas, ku kuring  ditongkrongan. Ngarah enya-enya dipariksa. Da kungsi dina hiji waktu, kawas nu heueuh wé dipariksa. Ari pas rék mindahkeun peunteun. Nu boga Melkyas mah euweuh nu mariksa. Teungteuingeun.

                Mimiti asup mah mindeng pisan kapanggih ku kuring, Melkyas keur nginghak pédah dipoyokan waé ku babaturanna. Saeutik-saeutik Melkyas ku kuring dituyun sina ngabandingkeun kulit sorangan jeung nu lain. Ngahaja kulit kuring, diadekeun ka manéhna. Némpél dina leungeunna.

                “Coba lihat kulit ibu sama Melkyas sama tidak?”

                Manéhna gideg bari nyusut cipanon.

                “Ingat Melkyas, kamu dengan yang lain itu hanya beda dari kulit saja. Beda luarnya saja. Semua sama, makhluk Tuhan. Melkyas harus kuat tidak boleh cengeng, yah. Pokoknya kalau ada apa-apa kamu harus berani. Cemungud...cemungud,” ceuk kuring ngaheureuyan.

                Manéhna imut. Ti dinya saeutik saeutik kuring bisa ngorék katerangan ngeunaan manéhna, ngeunaan kulawargana. Karék  apal ning Melkyas téh urang Papua. Kuring apal pisan basa ngahajakeun manggil manéhna. Salaku wali kelasna kuring kudu nyaho kasang tukang manéhna nepi ka bisa aya di ieu kota. Kota Bandung. Nu jauh pisan ti Papua.

                Mimitina mah manéhna embung terbuka. Kemba waé tiap ditanya. Tapi kuring teu béakaeun akal. Leukeun ngajak ngobrol. Leukeun méré imut, merhatikeun ka manéhna nu leuwih. Sangkan manéhna nyaho, yén kuring salaku guruna neundeun perhatian anu leuwih. Kuring salaku guruna hayang méré katingtriman ka Melkyas. Atuh kitu deui di kelas, manéhna remen di tanya, tara dinomor duakeun. Sanajan sakapeung Melkyas jadi panyirikan nu lain.

                “Ah, ibu pilih kasih. Nanyanya ke Melkyas terus.”

                Hal ieu anu nyadarkeun kuring. Kumpul deui pangacian. Kuring di sakola téh keur ngajar kabéh siswa sacara global, lain ngan keur Melkyas hungkul. Sanajan dina haté pangjerona kuring tetep hayang nyaho Melkyas anu sabenerna. Melkyas anu lungguh, Melkyas nu nyidem rusiah. Nu neundeun lara dina kongkolak panonna.

                Harita keur istirahat. Waktu barudak datang ngabéjaan ka kuring. Yén di kelas aya budak nu gelut. Andri jeung Ramdan paséa. Atuh gura giru kuring ka kelas. Enya wé keur dur der paraséa. Paréa-réa omong. Kecap garihal kaluar tina biwirna.

                “Naon rék garelut?” ceuk kuring bari mawa sapu tina leungeun maranéhna. “Hayu bisi rék gelut, meungpeung  lapang kosong. Disaksian ku sakabéh kelas jeung ku ibu. Hayu!” Kuring nungtun budak anu rék garelut. Tapi ngahaja dititah gelut mah mugen. Ngadon careurik. Nya alhmdulillah ku geus dilelemu, dibéré saran jeung dibéréskeun masalah mah, bisa alakur deui.

                Rék ka luar kelas kuring ngagebeg. Waktu ningali Melkyas bet ngadégdég, nyuuh dina luhureun méja. Hideng suku ngaléngkah, sora sapatu anu dipaké, trok trak marengan kuring nyampeurkeun manéhna. Melkyas curinghak, nyumput di kolong bangku. Rambisak. Katingali beungeutna pias. Geuwat di bawa ka UKS. Terus diceuhceuhan. Di UKS manéhna ceurik. Ceurik balilihan. Saheulaanan ku kuring diantep. Ngahaja. Sina budal sagala bangbaluh anu aya dina dadana. Sanggeus budak leler ku kuring ditanya. Diusap kalawan deudeuh.

                “Sekarang Melkyas bisa ngobrol sama ibu. Apa saja yang Melkyas ingin ungkapkan. Melkyas ngak perlu takut. Ibu sayang sama Melkyas. Anggap ibu ini orang tua Melkyas juga. Ayo ceritakan sama ibu semua masalahnya.”

                Ti dinya kuring karék nyaho yén Melkyas téh geuning neundeun kasiksa anu rohaka. Manéhna téh korban perang anu ngahaja disumputkeun ku indung bapakna. Tibatan jadi korban peperangan di Papua, kolot Melkyas rido pajauh. Neundeun Melkyas di Bandung. Bari jeung maranéhna sorangan teu nyaho lebah mana Bandung téh. Harepan kolot Melkyas ngan hiji. Melkyas anak hiji-hijina kudu salamet.

                Kuring kacida ngangres, komo barang Melkyas nembongkeun tatu dina leungeuna. Tatu anu disababkeun perang. Teuing sabara kali cenah Melkyas kudu ngungsi. Nyiruruk di tempat aman waktu keur aya di Papua. Nepi ka leungeun katut sukuna taratu. Tikarait kana tatangtakalan anu dijadikeun pangungsian. Malah pernah dina hiji waktu, leungeuna kaduruk. Basa keur nyumput di pangungsian. Deudeuh Melkyas. Matak teu anéh waktu kuring ningali Melkyas  ngadégdég,  ningali anu paséa. Perang suku, geus nyababkeun jiwa traumatik anu kacida gedé.  ‘Post Traumatic Stress Disorder’, trauma psikologis balukar perang geus euntreup dina diri Melkyas. Neundeun karaha anu hésé pisan diubarana.

***

                Geus sababaraha poé Melkyas teu sakola.  Rada hemeng ogé. Duméh salila ieu Melkyas teu weléh rajin diajar. Sakalieun gering gé, suster anu ngarawat manéhna pasti datang nepungan ka kuring. Ngabéjaan. Tapi ayeuna geus ampir saminggu Melkyas teu sakola jaba teu aya kabar pisan. Ah, meureun geuring jeung teu aya nu nganteurkeun, ceuk pikir. Tapi ditungguan. Angger wé teu embol-embol.

                Kusabab geus ampir saminggu teu sakola. Kuring lahlahan nyieun surat. Dibikeun ka babaturanna anu cenah apal imahna. Tapi eta surat isukna dibawa deui.

                “Bu, teu aya sasaha di bumina.”

                “Muhun enjing deui wé nya pasihkeun,” ceuk kuring.

                Tapi isukna eta surat di bawa deui ku budak. Da cenah angger teu aya sasaha.  Meureun keur ka luar kota, gerendeng haté. Inget kana omongan Melkyas, yén yayasan  témpat manéhna nyiruruk sakapeung sok ngayakeun kagiatan di luar kota. Banget ku rasa panasaran, kuring dianteurkeun ku budak ngahaja datang ka imahna. Tapi nya kitu imahna kosong. Digembok.  Malah basa kuring nanya ka tatangga. Teu aya nu apaleun.  Kuring titip pesen wé ka tatanggana, lamun aya Melkyas atawa susterna, sangkan datang ka sakola.

Isukna éta surat ku kuring ngahaja diposkeun. Maksud téh lamun nu boga imah geus datang pasti éta surat katarima. Heuleut sababaraha poé éta surat balik deui ka asal. Ka leungeun kuring.

                “Leuh kamana atuh Melkyas?”

                Nepi ka kiwari jilim Melkyas ngiles, teuing ka mana. Kakangen  beuki rosa. Di mana hidep Melkyas? Ieu ibu sono nataku. Sono ningali seuseukeut panon hidep. Sono hayang ngadéngé obrolan hidep. Hayang ngabebenah hidep. Geus lila haté ibu samagaha teu ngadéngé curhatan hidep, teu ngadéngé luh-lah hidep. Teu ngadéngé ceurik hidep. Ah, ringkang hidep beut montél waé dina haté.

                Soré beuki nyérélék. Di imah ngan nyorangan. Pirajeunan nyetél tivi. Haté gumeter basa ningali dina tivi. Perang antar suku  di Papua beuki kanceuh. Korban perang beuki réa. Kolébat beungeut Melkyas némbongan. Deudeuh Melkyas, boa hidep balik deui ka lembur, nepungan indung bapak nu salila ieu dipikandrung, rasa kakangen hidep ka indung bapak teu bisa diubaran. Haté kuring norowéco, bari panon anteng kana tivi.

                Gebeg kuring ngarenjag sataker kebek. Waktu maca korban perang nu geus jadi kabiadaban perang. Melkyas. Ngaran disaruakeun jeung nu aya dina surat. Sidik. Écés. Melkyas Timinius. ***

Carpon, Galura 22-29 Agustus 2013

Sungkeman Panungtung

Ku: Nina Rahayu Nadéa

                Aya nu nyérédét, lebah ngaléngkah ka éta rohangan. Rohangan kahalangan ku lomari gedé tina jati, nu aya  di jero imah. Ngaréndéng jeung rohang tamu. Ngajanteng sakedapan, panon tanggah neuteup  hiji poto anu ngadaplok dina témbok. Poto badag sakulawarga. Panon neuteup anteb hiji-hiji gambar anu aya di dinya. Sakulawarga kumplit, limaan. Panghareupna calik ngaréndéng  ibu jeung apa. Imut ngagelenyu. Di tukangeun,  katingali  Kang Danu, kuring jeung Téh Rima. Kang Danu katut apa maraké jas komplit, gandang kacida. Masih inget, satutas Kang Danu  diwisuda ngahajakeun datang ka studio poto, pikeun dipoto babarengan. Teuing saha mimitina nu ngajak dipoto bareng. Ngan nu sidik, ti harita nepi ka kiwari éta poto nempatan hiji rohang anu kacida pribadina.

                Gék diuk dina korsi nu aya handapeun poto kulawarga. Korsi gading emas nu umurna teuing geus sabaraha puluh taun. Korsi anu salila ieu jadi tempat ngabudalkeun bangbaluh, ménta dihampura jeung silibubarkeun dosa. Tempat kuring jeung lanceuk-lanceuk sungkeman, satutas ngalaksanakeun Sholat Idul Fitri.

                Bubar ti masjid. Langsung muru imah.  Apa  andegléng  dina korsi gading emas. Di mimitian ti ibu. Anu sumolondo kana lahunan apa,  nyegruk. Ménta pangampura anu leuwih ti misti. Apa kalawan nyaah jeung deudeuh ngusapan ibu. Duanana paungku-ungku siliisreuk ménta pangampura. Ibu bari jeung reumbay cisoca calik gédéngeun apa. Dimimitian ti Kang Danu salaku anak panggedéna dituturkeun ku Téh Wati pamajikanna. Terus  Kang Asép salaki Téh Rima jeung Téh Rimana sorangan. Sarua sungkeman ka apa jeung ibu tuluy ka Kang Danu katut Téh Wati. Saterusna giliran kuring mapay ka maranéhna. Ari nu naluturkeun kuring, nyéta barudak Kang Danu jeung Téh Rima.

                Ayeuna. Kuring di dieu deui. Sanajan angger taya nu robah, tapi rarasaan beut asa béda. Tisaprak ibu ngantunkeun, kuring horéam ka lembur. Komo saprak apa rimbitan deui. Beuki waé horéam. Malah mun kudu disebutkeun mah. Tisaprak apa rimbitan, kuring can kungsi deui nincak imah.

                Sono kanu jadi bapak, nataku. Hapunten apa, lamun kuring  geus ngajaheutkeun manah. Geus nyieun rasa kuciwa anu pohara dina dada apa. Enya naha kuring salah? Naha kuring teu bisa ngabudalkeun katugenah. Apanan kuring geus déwasa geus bisa méré kamandang, komo deui kuring sakeudeung deui rék laki rabi. Haputen apa, lamun salila ieu kuring tara daék nganjang ka dieu. Tara datang ka lembur,  rasa kuciwa geus nyangkaruk na lelembutan. Kuring hayang tingtrim. Hayang ningali ibu bagja di kalanggengan.

                Ngan saukur dongéng jeung carita anu mindeng katampa ngeunaan carita apa.  Uwa Yati tara elat ngiberan. Kitu deui ayeuna sarua ngabéjaan via SMS, ngabéjaan apa wales. Apa gering parna di rumah sakit. Éta meureun anu ngajadikeun kuring ayeuna datang ka lembur nepungan.  

                Lamun apa antukna keukeuh hayang jatukrami jeung Téh Dédah, mangga téh teuing. Moal teuing ngaulah-ulah. Paralun  meunggaskeun rasa kasuka. Ngan hampura, lamun kuring ti danget harita teu hayang tepung. Rarasaan nyeri haté moal kaubaran. Apanan apa terang kuanjeun saha ari Téh Dédah.  Kahayang kuring, apa boga pamajikan anu saumur anu satata lain dina urusan dunya, tapi  dina pipikiran. Apanan dunya mah apa gé kungsi cumarita, moal bisa mamawa bagja. Tapi kahayang kuring satata dina umur téh lain nanaon. Sangkan sawawa lamun aya nanaon. Sedeng Téh Dédah? Apanan éta mah babaturan sakola kuring, géséh sataun umurna jeung kuring. Matak sakali deui hampura, lamun ieu haté can ridho. Keur kuring nepi ka iraha waé nu jadi indung taya lian iwal ti ibu. Ibu anu geus ngakandung ngagedékeun jeung namplokeun kanyaah kanu jadi anakna.

                Pikiran kuring harita. Kawin jeung nu ngora sarua jeung nyieun ruruhit. Meureun apa kudu bener-bener micinta. Kokomoan dina sagala urusan. Atuh apa?  moal deui bisa senang. Anu kuduna  dikawulaan dinangna néngné, beut tibalik jadi ngawulaan anu ngora. Enya, pan karasa ku kuring anu umurna ngora kénéh. Kacida butuhna ku pangogo jeung kanyaah Kang Hérman-pisalakieun kuring. Meureun kitu ogé  anu  kaalaman ku Téh Dédah.

                Komo ngadéngé béja apa unggal Shubuh nyaring pangheulana, nyadiakeun cai keur ibu anom. Duh enyaan ieu haté ngarakacak. Kabayang keur ibu jumeneng. Apanan apa mah kacida senang. Sagalana éstu dikawulaan ku ibu. Sanés kanten kahoyong apa ditedunan ku ibu anu asih kacida. Sedeng ayeuna? Tibalik. Sagalana beut ngawulaan anu ngora. Keun tah meuerun sina karasa ku apa, haté nyungkelit.

                Lain perkara éta, kuring balik ka lembur. Teu hayang kuring nyaritakeun urusan rumah tangga apa. Sanajan enya  kolot kuring sorangan. Tapi pédah apa wales. Rurusuhan ti kota ngabesuk apa. Aya kahariwang  ngurunyung, waktu ningali apa anu kacida haropak kemong digorogotan umur. Sieun apa nuturkeun ibu. Duh apa, kumaha teuing ieu haté lamun anjeun teu aya. Hapunten,  salila ieu  tara ngalongok.

                Sasat ditangkeup teu lésot. Budal cimata. Ningali kadatangan kuring.

                “Eulis, geulis awaking. Alhamdulillah mulang,” cenah angger nangkeup awak kuring dibaturan murubutna cipanon.

                “Muhun abdi di dieu, Apa. Sing geura damang,” ceuk kuring nompokeun ceuli.

                “Omat nya lebaran di dieu,” panonna neuteup kuring.

                Kuring unggek. Apa imut.

                Apa neut neutan cageur. Ningali kuring téh jadi jagjag waringkas. Bagja pohara. Ari kuring sanajan enya saimah. Teu hayang teuing ningali pamajikan apa. Teu... teu hayang tumanya. Haté kalimpud ku kacua. Tapi beut dumadakan ieu haté robah. Waktu hiji poé ningali apa meni hegar marahmay. Waktu sareret, katingali apa keur disiaran ku Téh Dédah. Ngobrol uplek ngalér ngidul. Sakapeung Téh Dédah ngusapan mastaka apa pinuh kadeudeuh. Kitu deui apa bari jeung ngobrol  téh bari ogo ka Téh Dédah.

                Paroman apa pinuh kurasa bagja. Enyaan éta pisan anu katingali ku  kuring sorangan. Gusti! salila ieu kuring geus nyieun codéka. Geuning rasa bagja jeung kanyaah téh lain ngan saukur katingali ku panon lahir. Teu kudu dibéja-béja ka batur. Rumasa beut langsung percaya kana omongan dulur anu majar cenah apa téh ripuh jeung sangsara ngawulaan waé nu ngora. Buktina? geuning teu kua kieu. Anggursing beuki hégar waé. Gening cinta mah ngéléhkeun sagalana, rido berkorban keur nu dipicinta. Asal  haté senang ngahenang ngahening.

                Hampura kuring apa, gerentes haté. Ti dinya ieu haté mimiti léah. Seja narima Téh Dédah salaku gaganti indung kuring. Ningali apa bagja, boga batur keur nepikeun bangbaluh. Geus jadi ubar anu hésé dicaritakeun. Gerendeng batin dibaturan ku sora takbir ti masjid. Nurihan haté, inget kana lampah anu pasalia.  

                Allahu Akbar, Allahu Akbar, Allahu Akbar. Lailahaillallahu, Allahu Akbar, Allahu Akbar, Walillahilhamd.

                “Nitip apa wé, nya Téh. Éh... Ibu,” ceuk kuring sumegruk na lahunan Téh Dédah.   

                ”Insya alloh atuh ku Tétéh gé pasti diutamikeun. Tos jadi kawajiban Tétéh,” cenah sarua sumegruk.

                Bérés sungkeman. Kuring katut dulur dituturkeun apa jeung Téh Dédah ngabring ka pajaratan. Nadran ka makan nu jadi indung. Indung kuring.

                Geus kitu mah biasana acara bébas. Bébas narima sémah jeung curak-curak dahar. Terus kuring jeung lanceuk-lanceuk nguriling kanu jadi uwa jeung tatangga.  Silaturahmi. Ari apa? teu ngilu. Maturan Téh Dédah anu rarieut.

                Balik ka imah reuwas taya dikieuna. Ningali apa  kapiuhan digugulung ku nu aya. Leuwih ngajenghok waktu apal, Téh Dédah dipundut umur dicandak kunu kawasa. ***

Nina Rahayu Nadéa. Lahir di Kota Garut 28 Agustus. Nulis dina bahasa Sunda jeung bahasa Indonesia. Karyana mimiti dipublikasikeun ti taun 2007. Tulisanna bisa dipaluruh di www.ninarahayunadea.blogspot.com